Giới thiệu Đề án thí điểm cải tạo, phục hồi nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm tại các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy, Ngũ Huyện Khê
25/04/2026 07:59
Đề án thí điểm cải tạo, phục hồi nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm tại các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy, Ngũ Huyện Khê
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến về Dự thảo Đề án thí điểm cải tạo, phục hồi nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm tại các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy, Ngũ Huyện Khê (cập nhật đến tháng 4/2026).
Nội dung cốt lõi của đề án được tóm tắt như sau:
1. Mục tiêu và phạm vi
Phạm vi: Tập trung vào 03 hệ thống sông liên tỉnh đang bị ô nhiễm và suy thoái nghiêm trọng nhất tại miền Bắc: Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy và Ngũ Huyện Khê.
Mục tiêu đến năm 2030: Phục hồi dòng chảy, kiểm soát các nguồn thải lớn và bước đầu làm "sống lại" các dòng sông, đảm bảo nước phục vụ nông nghiệp và cảnh quan đô thị.
Tầm nhìn đến năm 2050: Các dòng sông trở thành trục cảnh quan xanh, sạch, bền vững và an toàn cho các hoạt động kinh tế - xã hội.
2. Ba nhóm giải pháp đột phá
Đề án xác định việc cải tạo không chỉ là xử lý nước thải mà là sự kết hợp của ba yếu tố:
a. Bổ sung nguồn nước (Tạo dòng chảy)
Xây dựng các công trình dâng nước, trạm bơm để đưa nước từ sông Hồng và sông Đuống vào các hệ thống sông nội đồng nhằm tăng khả năng lưu thông và tự làm sạch.
Nghiên cứu các trạm bơm tiếp nguồn lớn (như trạm bơm Liên Nghĩa bổ sung cho Bắc Hưng Hải, trạm bơm Liên Mạc cho sông Nhuệ).
Vị trí xây dựng và nhiệm vụ các đập dâng:
- Đập dâng trên sông Đà: đoạn tuyến đập dâng dự kiến đoạn từ cống Thuần Mỹ đến cầu Trung Hà. Dâng mực nước tại cống Thuần Mỹ lên +13,0m để lấy vào sông Tích với lưu lượng 160-200 m3/s, rồi bổ cấp cho sông Đáy 70 m3/s, sông Nhuệ 50 m3/s, sông Tô Lịch và các sông Nội đô Hà Nội 5-10 m3/s.
- Đập dâng trên sông Đuống: dự kiến đoạn cầu Phù Đổng. Dâng mực nước sông Đuống lên (+3,0 đến 4,8m) để đưa vào hệ thống Ngũ Huyện Khê, hệ thống Bắc Hứng Hải để chảy về hướng Kênh Vàng, Cầu Xe.
- Đập dâng trên sông Hồng: dự kiến đặt ở hạ lưu cống Tắc Giang, thượng lưu ngã ba sông Luộc. Dâng nước dự kiến (3,2 - 4,5m) để lấy vào cống Tắc Giang, Nghi Xuyên, Liên Nghĩa, Xuân Quan, Liên Mạc.
b. Kiểm soát nguồn thải (Ngăn chặn ô nhiễm)
Xây dựng hạ tầng thoát nước: Tách riêng hệ thống nước mưa và nước thải tại các đô thị lớn dọc các sông.
Xử lý nước thải tập trung: Đầu tư các nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt tại Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương và các cụm công nghiệp làng nghề.
Giám sát tự động: Lắp đặt hệ thống quan trắc tự động tại các cửa xả lớn để kiểm soát chặt chẽ việc xả thải trực tiếp xuống lòng sông.
c. Cải tạo lòng dẫn và cảnh quan
Nạo vét bùn thải, rác thải tồn đọng lâu ngày dưới lòng sông để giải phóng dòng chảy và loại bỏ nguồn gây ô nhiễm nội tại.
Kè bờ kết hợp xây dựng đường dạo, công viên cảnh quan ven sông để bảo vệ hành lang thủy lợi và tạo không gian sinh hoạt cho cộng đồng.
3. Phân kỳ thực hiện và Kinh phí
Giai đoạn 2026 - 2030: Tập trung vào các công trình hạ tầng cấp bách (trạm bơm tiếp nguồn, nhà máy xử lý nước thải điểm nóng).
Giai đoạn sau 2030: Hoàn thiện hệ thống thu gom nước thải toàn lưu vực và duy trì chất lượng nước bền vững.
Nguồn vốn: Kết hợp ngân sách trung ương, ngân sách địa phương và đẩy mạnh xã hội hóa thông qua hình thức đối tác công tư (PPP).
4. Cơ chế quản lý và phân công trách nhiệm
Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Chủ trì, phối hợp điều tiết nước và quản lý các công trình thủy lợi đầu mối.
UBND các tỉnh/thành phố: Chịu trách nhiệm trực tiếp về việc xử lý nước thải trên địa bàn, quản lý hành lang sông và ngăn chặn các hành vi vi phạm xả thải trái phép.
Cơ chế đặc thù: Đề xuất các cơ chế về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải và ưu đãi đầu tư cho các doanh nghiệp tham gia xử lý nước thải làng nghề.
Đề án này được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để tình trạng "sông chết", cải thiện môi trường sống cho hàng triệu người dân và tạo động lực phát triển mới cho vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
-----------
Ngày 24/4/2026, Cục Tài nguyên nước đã tổ chức Hội thảo góp ý cho Đề án. Thông tin về Hội thảo xem trên Trang thông tin của Cục Tài nguyên nước. Đường link tại đây:
