Giới thiệu Nghị quyết 116/NQ-CP: Bước ngoặt trong quản trị rủi ro và phòng, chống thiên tai
05/05/2026 11:01
Ngày 29 tháng 4 năm 2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị quyết số 116/NQ-CP về Kế hoạch thực hiện Kết luận số 213-KL/TW (ngày 21/11/2025) và Chỉ thị số 42-CT/TW (ngày 24/3/2020) của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai.
Đây là một văn bản pháp lý mang tính chiến lược, đánh dấu sự chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy "ứng phó bị động" sang "quản trị rủi ro chủ động" trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan. Dưới đây là những nội dung trọng tâm của Nghị quyết.
I. Mục đích và Yêu cầu cốt lõi
Nghị quyết 116/NQ-CP được ban hành nhằm cụ thể hóa và xác định rõ nhiệm vụ của các bộ, ngành, địa phương trong công tác phòng chống thiên tai.
● Mục đích: Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, thay đổi tư duy từ ứng phó sang quản trị rủi ro, tăng cường phòng ngừa chủ động để giảm thiểu thiệt hại. Công tác này được xác định là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách và thường xuyên của cả hệ thống chính trị.
● Yêu cầu: Bảo đảm sự chỉ đạo tập trung, thống nhất từ Trung ương đến địa phương; huy động sự tham gia của toàn xã hội; và ưu tiên bảo đảm nguồn lực để triển khai các dự án cấp bách trong kế hoạch đầu tư công trung hạn.
II. 8 Nhóm Nhiệm vụ và Giải pháp trọng tâm
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Chính phủ đã đề ra 8 nhóm nhiệm vụ và giải pháp chiến lược:
1. Tăng cường sự lãnh đạo và đổi mới quản lý nhà nước
● Gắn yêu cầu phòng, chống thiên tai với việc đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu các cấp ủy, chính quyền.
● Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền bảo đảm "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và rõ kết quả".
2. Hoàn thiện thể chế, chính sách và pháp luật
● Điều chỉnh các quy hoạch ngành, hạn chế tối đa việc gia tăng rủi ro thiên tai tại các vùng ven biển, ven sông có nguy cơ sạt lở, lũ quét.
● Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với hạ tầng đê điều, hồ đập, giao thông, năng lượng để đủ sức chống chịu thiên tai cực đoan.
● Điều chỉnh quy trình vận hành liên hồ, đơn hồ chứa thủy điện, thủy lợi, trong đó bắt buộc ưu tiên dành dung tích hữu ích của hồ để cắt lũ cho vùng hạ du.
3. Kiện toàn tổ chức và nâng cao năng lực lực lượng phòng chống thiên tai
● Sắp xếp bộ máy tham mưu, chỉ đạo tinh gọn, tránh chồng chéo chức năng giữa cơ quan phòng, chống thiên tai và cơ quan phòng thủ dân sự.
● Củng cố lực lượng xung kích tại cơ sở, bảo đảm xử lý linh hoạt theo phương châm "4 tại chỗ". Triển khai Đề án nâng cao năng lực ứng phó sự cố, thiên tai đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
4. Ứng dụng khoa học công nghệ và Chuyển đổi số
● Hiện đại hóa hệ thống quan trắc, đẩy mạnh ứng dụng viễn thám, máy bay không người lái (UAV), trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) vào dự báo, giám sát thiên tai.
● Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thiên tai và biến đổi khí hậu; phát triển hạ tầng số lưỡng dụng bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt trong mọi tình huống.
5. Huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực Ưu tiên nguồn lực trong đầu tư công trung hạn 2026 - 2030 cho các dự án trọng điểm:
● Bố trí, sắp xếp lại dân cư vùng sạt lở, lũ quét.
● Nâng cấp cơ sở hạ tầng (đê sông, đê biển, hồ chứa) để chống được lũ, bão lịch sử và cao hơn.
● Dự án phòng, chống ngập lụt cho các đô thị lớn.
6. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng
● Ứng dụng mạnh mẽ nền tảng mạng xã hội để tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng nhận diện rủi ro, sơ tán an toàn cho người dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa.
7. Đẩy mạnh hội nhập và hợp tác quốc tế
● Tăng cường chia sẻ thông tin, trao đổi kinh nghiệm dự báo thời tiết, vận hành xả lũ và phối hợp diễn tập cứu hộ, cứu nạn với các nước trong khu vực và quốc tế.
8. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát
● Gắn công tác giám sát với trách nhiệm của người đứng đầu trong việc quản lý, vận hành công trình phòng chống thiên tai, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho nhân dân.
III. Tổ chức thực hiện
Để Nghị quyết đi vào thực tiễn, Chính phủ giao:
● Các Bộ, ngành, địa phương: Xây dựng Kế hoạch chi tiết báo cáo Chính phủ trong quý II năm 2026 và báo cáo kết quả thực hiện hằng năm trước ngày 30/11.
● Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Đóng vai trò chủ trì, theo dõi, đôn đốc việc triển khai Kế hoạch và tổng hợp báo cáo Chính phủ.
● Bộ Tài chính và Ủy ban nhân dân các tỉnh: Chịu trách nhiệm cân đối, bố trí nguồn vốn từ ngân sách trung ương và địa phương để đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ đề ra.
Nghị quyết 116/NQ-CP thể hiện quyết tâm to lớn của Chính phủ trong việc xây dựng một xã hội an toàn, có sức chống chịu cao trước thiên tai, bảo vệ vững chắc thành quả phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.