Nghiên cứu giải pháp nâng cao khả năng điều tiết của hồ Yên Mỹ phục vụ phát triển kinh tế xã hội khu vực phía Nam tỉnh Thanh Hóa

Nghiên cứu giải pháp nâng cao khả năng điều tiết của hồ Yên Mỹ phục vụ phát triển kinh tế xã hội khu vực phía Nam tỉnh Thanh Hóa 

Tác giả: Phạm Công Thành, Phan Tuấn Phong, Lê Thị Mai - (Viện Quy hoạch Thủy lợi) 

1. Giới thiệu và tính cấp thiết

Hồ Yên Mỹ (huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa) là công trình thủy lợi quan trọng, phục vụ tưới cho hơn 5.840 ha đất nông nghiệp, cấp nước cho Khu kinh tế Nghi Sơn và giảm lũ cho hạ du sông Thị Long.

Mặc dù thiết kế ban đầu cho phép tích nước đến cao trình +20,36 m, nhưng do khó khăn trong giải phóng mặt bằng lòng hồ, hiện nay hồ chỉ vận hành tích nước ở mức +18,50 m (tương ứng dung tích hữu ích 58,1 triệu m³). Với tốc độ phát triển mạnh mẽ của khu vực phía Nam Thanh Hóa, đặc biệt là Khu kinh tế Nghi Sơn, nhu cầu nước dự báo sẽ tăng cao vào năm 2030 và 2050, vượt quá khả năng đáp ứng hiện tại của hồ.

2. Phương pháp nghiên cứu

Nhóm tác giả đã sử dụng phối hợp các phương pháp:

Mô hình NAM: Để mô phỏng dòng chảy đến hồ dựa trên dữ liệu khí tượng thủy văn giai đoạn 2021-2025, đạt độ tin cậy với hệ số R² ≈ 0,7.

Tính toán cân bằng nước: Đánh giá khả năng đáp ứng của hồ theo các kịch bản mực nước dâng khác nhau.

Phân tích kinh tế - xã hội: Lượng hóa hiệu quả thông qua các chỉ số NPV, B/C, EIRR và đánh giá tác động giải phóng mặt bằng.

3. Kết quả và giải pháp đề xuất

Đánh giá các kịch bản tích nước:

Ở mực nước hiện tại (+18,5 m): Hồ sẽ thiếu hụt khoảng 13,95 triệu m³/năm vào năm 2050.

Ở mực nước thiết kế cũ (+20,36 m): Dù dư khả năng cấp nước nhưng gây ngập lụt lớn, ảnh hưởng đến 922 hộ dân và 274 ha đất các loại.

Giải pháp tối ưu (+19,62 m): Nhóm nghiên cứu đề xuất nâng mực nước dâng bình thường lên cao trình này, giúp tăng dung tích hữu ích thêm 14 triệu m³ (tổng đạt 72,06 triệu m³), vừa đủ đáp ứng nhu cầu đến năm 2050.

Điều chỉnh quy trình vận hành:

Bài báo đề xuất xây dựng lại biểu đồ điều phối, nâng mức nước tích cuối mùa lũ (31/10) lên +19,62 m. Việc điều chỉnh này giúp tối ưu hóa việc tích nước mùa lũ để phục vụ mùa kiệt mà vẫn đảm bảo an toàn đập.

4. Hiệu quả kinh tế và tác động xã hội

Về xã hội: Phương án nâng lên +19,62 m chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng 20 hộ dân cần tái định cư (so với 922 hộ ở mức thiết kế cũ), giúp giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến đời sống người dân.

Về kinh tế: Tổng mức đầu tư dự kiến là 442 tỷ đồng (trong đó 292 tỷ cho giải phóng mặt bằng). Lợi ích mang lại từ cấp nước tưới, thủy sản và công nghiệp ước tính đạt hiệu quả cao với:

B/C (Tỷ số lợi ích/chi phí): 1,492.

EIRR (Tỷ suất hoàn vốn nội bộ): 15,42%.

NPV (Giá trị hiện tại ròng): 219,06 tỷ đồng.

Kết luận

Giải pháp nâng mực nước hồ Yên Mỹ lên +19,62 m được khẳng định là khả thi về cả kỹ thuật và kinh tế, là bước đi cần thiết để bảo đảm an ninh nguồn nước bền vững cho khu vực Nam Thanh Hóa trong tương lai.

Xem toàn văn bài báo tại đây:

https://drive.google.com/file/d/1slWAhhmxr0ezKjUl8BsHvs2T4W-sGtml/view?usp=sharing