Nâng cao năng lực cảnh báo ngập úng đô thị Hà Nội: Từ thực trạng đến giải pháp công nghệ chuyên đổi số
18/09/2026 08:55
NÂNG CAO NĂNG LỰC CẢNH BÁO NGẬP ÚNG ĐÔ THỊ TẠI HÀ NỘI: TỪ THỰC TRẠNG ĐẾN GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ CHUYỂN ĐỔI SỐ
1. Nhìn lại trận ngập úng diện rộng tại Hà Nội (từ ngày 16 đến 18/9/2026)
Trong các ngày từ 16 đến 18/9/2026, Hà Nội hứng chịu đợt mưa lớn kéo dài diện rộng với lượng mưa phổ biến từ 150 mm đến trên 400 mm. Trọng điểm ngập lụt diễn ra gay gắt vào sáng ngày 17/9/2026 – đúng khung giờ cao điểm đi làm và đi học của người dân.
Nhiều tuyến giao thông huyết mạch rơi vào tình trạng ngập sâu từ 30 cm đến 50 cm, tiêu biểu như đường Lê Trọng Tấn (KĐT Geleximco), phố Triều Khúc, đường Đồng Me, đường Lương Thế Vinh.... Nước ngập sâu khiến hàng loạt phương tiện chết máy, giao thông hỗn loạn và tắc nghẽn nghiêm trọng. Người dân Thủ đô rơi vào cảnh chật vật tìm đường tránh ngập, giao thông chia cắt cục bộ tại nhiều quận, huyện.
2. Khó khăn, bất cập của hệ thống thoát nước và hạ tầng cảnh báo tại Hà Nội
a. Khó khăn về hạ tầng kỹ thuật thoát nước
Hệ thống hạ tầng thoát nước của Hà Nội từ lâu đã chịu áp lực cực kỳ lớn trước các trận mưa có cường độ vượt ngưỡng thiết kế. Khi lượng mưa vượt quá 150 mm, nhiều khu vực lòng đường lập tức biến thành sông do tốc độ thu gom và khả năng tiêu thoát của các trục sông thoát nước chính không đáp ứng kịp dòng chảy.
b. Bất cập trong hệ thống thông tin cảnh báo đến người dân
Nhằm hỗ trợ người dân theo dõi diễn biến mưa lụt, ngày 4/9/2026, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã ra mắt mini app "Bản đồ mưa ngập" tích hợp trên ứng dụng Công dân Thủ đô số (iHanoi). Hệ thống được quảng bá là có thể cung cấp lượng mưa và tình trạng ngập theo thời gian thực. Tuy nhiên, qua đợt mưa lớn giữa tháng 9, người dân liên tục phản ánh hệ thống không hoạt động hoặc hiển thị thiếu chính xác:
Lỗi truy cập dữ liệu: Ứng dụng thường xuyên không tải được bản đồ, khiến người dùng không thể tra cứu thông tin tuyến đường ngập.
Thiếu hụt dữ liệu thực tế: Tại một số điểm ngập sâu như đường Đồng Me (nước ngập nửa bánh xe ô tô), trên ứng dụng iHanoi lại hoàn toàn không ghi nhận hay phát cảnh báo.
Đại diện Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội giải thích sự cố xuất phát từ trục trặc kỹ thuật trong quá trình khớp nối dữ liệu giữa các hệ thống. Đáng chú ý, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội – ông Cù Ngọc Trang – thẳng thắn chỉ ra nguyên nhân cốt lõi: Thành phố hiện đang thiếu rất nhiều cảm biến tự động. Việc theo dõi và cảnh báo ngập úng phụ thuộc quyết định vào mạng lưới cảm biến đo đạc tự động theo thời gian thực; khi thiếu hạ tầng này, thông tin cập nhật sẽ chậm trễ và thiếu sót.
3. Công nghệ cảnh báo ngập thông minh WATEC và bài học thực tiễn từ Đà Nẵng
a. Giải pháp công nghệ hiện đại từ WATEC
Trước yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý thiên tai đô thị, Công ty WATEC đã nghiên cứu và làm chủ hệ sinh thái sản phẩm KH&CN hiện đại phục vụ quan trắc và cảnh báo sớm:
· Mạng lưới trạm quan trắc tự động: Bao gồm trạm đo mưa tự động, trạm đo mực nước tự động và các trạm cảnh báo ngập đô thị vận hành liên tục ngoài trời, tự động truyền dữ liệu theo thời gian thực.
· Nền tảng phần mềm VRAIN: Dữ liệu quan trắc từ các trạm được tích hợp xử lý, hiển thị trực quan trên bản đồ số VRAIN. Hệ thống tự động phân tích và kích hoạt cảnh báo tức thời khi mực nước hoặc lượng mưa vượt ngưỡng an toàn đã cài đặt.
· Chuỗi giá trị hoàn chỉnh: Lấy dữ liệu thời gian thực làm "đầu vào sống" cho bài toán dự báo, giúp cơ quan quản lý chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, rút ngắn thời gian ra quyết định và truyền thông tin cảnh báo chính xác tới từng địa bàn.
b. Kinh nghiệm áp dụng thành công tại Đà Nẵng
Thành phố Đà Nẵng là một trong những địa phương đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ quan trắc và cảnh báo thiên tai tự động. Nhờ việc chủ động đầu tư và phối hợp triển khai mạng lưới trạm đo tự động, Đà Nẵng đã xây dựng được các kênh thông tin cảnh báo ngập lụt, mưa lớn đồng bộ, đáng tin cậy. Khi mưa lớn xảy ra, dữ liệu ngập lụt được cập nhật liên tục đến trung tâm điều hành và ứng dụng của công dân, giúp chính quyền kịp thời điều tiết giao thông và người dân chủ động chọn lộ trình di chuyển an toàn.
4. Kiến nghị Hà Nội ứng dụng công nghệ WATEC để nâng cao năng lực cảnh báo ngập đô thị
Đúng như thông điệp "Quan trắc hôm nay – Bảo vệ ngày mai", công tác phòng chống ngập úng đô thị tại các đại đô thị như Hà Nội không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm hay việc xử lý thủ công sau khi sự việc đã rồi.
Để giải quyết triệt để "loay hoay" về mặt dữ liệu và hạ tầng cảnh báo tại Thủ đô, Hội Đập lớn và Phát triển Nguồn nước Việt Nam kiến nghị:
· Hà Nội cần nhanh chóng bổ sung hạ tầng cảm biến tự động: Ưu tiên lắp đặt các trạm đo mực nước và cảnh báo ngập tự động tại các điểm đen ngập úng, các nút giao thông xung yếu và tuyến đường thường xuyên bị chia cắt.
· Hiện nay, ông Văn Phú Chính – Chủ tịch HĐQT Công ty WATEC – đã khẳng định doanh nghiệp sẵn sàng hỗ trợ lắp đặt miễn phí 10 trạm cảnh báo ngập thông minh cho Thành phố Hà Nội. Đây là cơ hội rất lớn để Hà Nội thí điểm nâng cấp hạ tầng quan trắc mà không tốn chi phí ngân sách ban đầu.
· Đồng bộ hóa dữ liệu lên nền tảng số: Tích hợp dữ liệu từ 10 trạm cảnh báo thông minh này vào mini app "Bản đồ mưa ngập" (iHanoi) và hệ thống của Công ty Thoát nước Hà Nội, đảm bảo dữ liệu hiển thị chính xác, hoạt động ổn định theo thời gian thực.
Kính mong UBND Thành phố Hà Nội, Sở Khoa học và Công nghệ cùng các đơn vị quản lý thoát nước xem xét, tạo điều kiện thuận lợi để WATEC triển khai thử nghiệm 10 trạm cảnh báo ngập lụt này. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại sẽ góp phần xây dựng Thủ đô an toàn, thông minh và ứng phó hiệu quả hơn trước các đợt mưa lụt bất thường.
[xem bài giới thiệucông nghệ của WATEC tại đây]
Xem link trên các báo: