Sự cố ở đập thủy điện Rogun (Tajikistan) trong quá trình thi công

Dự án thủy điện Đập Rogun tại Tajikistan được mệnh danh là một trong những siêu công trình năng lượng vĩ đại nhất thế giới nhờ quy mô thiết kế kỷ lục vượt qua cả đập Tam Hiệp về chiều cao. Thông số kỹ thuật và quy mô thiết kế của dự án bao gồm:

1. Kích thước thân đập (Kỷ lục thế giới)

Chiều cao thiết kế: 335 mét. Khi hoàn thành hoàn toàn, đây sẽ là con đập cao nhất thế giới, vượt qua đập Nurek (300m) và cao gần gấp đôi đập Tam Hiệp của Trung Quốc (185m).

Chiều dài đỉnh đập: Khoảng 660 đến 800 mét.

Kết cấu: Không dùng bê tông khối thông thường, đập được xây dựng theo dạng đá đắp đầm nén với lõi đất sét chống thấm ở giữa. Tổng khối lượng vật liệu đắp thân đập lên tới khoảng 74 - 80 triệu m³.

2. Công suất nhà máy năng lượng

Tổng công suất lắp đặt: 3.600 MW đến 3.780 MW. [1, 2]

Cấu trúc tổ máy: Gồm 6 tổ máy Francis đặt ngầm trong lòng núi, công suất mỗi tổ máy đạt từ 600 MW đến 630 MW (tương đương công suất của một nhà máy điện hạt nhân cỡ vừa). [1, 2, 3, 4, 5]

Sản lượng điện dự kiến: Khoảng 14,4 đến 17 tỷ kWh (TWh) mỗi năm. Lượng điện này giúp Tajikistan tăng gấp đôi sản lượng điện quốc gia, giải quyết triệt để nạn thiếu điện mùa đông và dư thừa để xuất khẩu sang Pakistan và các nước láng giềng.

3. Hồ chứa nước và lưu vực

Dung tích hồ chứa: 13,3 tỷ m³ nước. Thể tích này khổng lồ đến mức gấp khoảng 1,4 lần hồ thủy điện Hòa Bình của Việt Nam.

Diện tích bề mặt hồ: 170 km² trải dài gần 70 km dọc theo thung lũng sông Vakhsh.

Tác động xã hội: Để tích nước cho lòng hồ khổng lồ này, chính phủ phải triển khai chiến dịch đại di cư cho hơn 50.000 người dân.

4. Tổng mức đầu tư

Chi phí ước tính: Tổng vốn đầu tư lũy kế để hoàn thành toàn bộ siêu dự án này dự kiến lên tới khoảng 9,6 tỷ USD (trong đó giai đoạn từ 2023 đến khi hoàn thiện hoàn toàn cần huy động thêm hơn 6 tỷ USD từ ngân sách nội địa và các tổ chức quốc tế như World Bank, AIIB).

5. Sự cố xảy ra cuối tháng 10 tại công trường nhà máy thủy điện Rogun trên sông Vakhsh, cách thủ đô Dushanbe khoảng 110 km.

Theo Cơ quan Giám sát An toàn Công nghiệp và Khai khoáng Tajikistan, sự cố xảy ra ngày 21/10 tại một đường hầm thuộc khu vực đang xây dựng. Asia-Plus cho biết một bể chứa nước kỹ thuật phía trên bị vỡ, sau đó làm hư hại bể thoát nước phía dưới. Nước từ hai bể tràn xuống khu vực thấp hơn của đường hầm, nơi công nhân đang làm việc. Những người có mặt tại đây thuộc nhà thầu phụ Trung Quốc Sinohydro.

Thông tin về thương vong hiện chưa thống nhất. Đại diện cơ quan chức năng Tajikistan khẳng định không có người bị thương, những công nhân bị ảnh hưởng được sơ cứu và sau đó trở lại làm việc.

Tuy nhiên, một hãng tin khác đã dẫn lời nhân chứng cho rằng sự cố nghiêm trọng hơn. Nước được cho là đã cuốn đất đá xuống đường hầm, khiến một số công nhân bị mắc kẹt. Nguồn này nói hơn 5 người bị thương và cho rằng sự việc xảy ra ngày 22/10, muộn hơn 1 ngày so với thông tin chính thức.

Một công nhân tại nhà máy cho biết đây là tai nạn và không liên quan đến chất lượng xây dựng. Giới chức đã lập nhóm điều tra để kiểm tra tình trạng các bể chứa, hệ thống neo giữ và việc tuân thủ yêu cầu an toàn tại công trường.

World Bank hiện cam kết tổng cộng 650 triệu USD cho Rogun, trong khi AIIB đã phê duyệt khoản tài trợ giai đoạn đầu 270 triệu USD. Tajikistan còn tìm kiếm nguồn vốn từ nhiều định chế tài chính và quỹ phát triển quốc tế.

Sự cố mới nhất tiếp tục đặt vấn đề an toàn tại một công trường có quy mô đặc biệt lớn. Giới chức Tajikistan từng xác nhận 8 vụ tai nạn xảy ra tại Rogun trong năm 2025, nhưng không công bố chi tiết từng trường hợp cũng như tổng số thương vong. Trên phạm vi cả nước, 46 tai nạn công nghiệp được ghi nhận trong năm đó, khiến 40 người chết và 27 người bị thương.

Một nguồn khác cho biết tháng 11/2024, 3 công nhân tại Rogun thiệt mạng và một người bị thương sau sự cố liên quan đến một sàn nâng.

Theo cafef.vn [nguồn từ: Oilprice]